plastik köpük nedir
PLASTİK, uygun sıcaklıkta biçim verilebilen, temelde makromoleküllerden oluşan doğal (bağa, boynuz) ya da sentetik ürünler. Suni reçinelerin keşfinden önce, plastik maddeler yalnız doğal maddelerden hazırlanıyor ve orta kalitede ürünler elde edilebiliyordu. Plastik maddelerin daha üstün nitelikler kazanması 1840′da kauçuğun kükürtle işlenmesinden sonra olanaklı oldu. Bu tarihten başlayarak, doğal maddelerin plastik madde durumuna getirilmesi için araştırmalar yapıldı. Bu araştırmalar sonucu, 1869′da nitrik asitin selüloza tepkimesiyle elde edilen ve temel maddesi nitroselüloz olan seiülbit ve 1879′da kazeinden çıkarılan galalit sanayi maddesi olarak üretildi. Reçinelerin ve zamkların molekül ağırlıkları çok fazla olduğundan, kimyacılar bu tür molekülleri suni olarak oluşturmağa çalıştılar. 1909′da Baekeland, temel maddesi fenol formaldenit olan ilk organik plastik, bakaliti buldu, 1915′te, selüioitten daha zortutüşabilen selüloiz asetat üretimi başarıldı. 1930′da stirenin polimerleştirilmesiyle elde edilen polistiren geniş ölçüde üretilmeye başlandı. Bu maddenin, çeşitli maddelere karıştın I m ası yi a değişik Özellikte polistiren plastikleri elde edildi. Polistiren plastikleri kalıplanmış eşya ve elektrik malzemesi yapımında, ısı ve ses yalıtımında kullanılan köpüklerin yapımında, ambalaj malzemesi yapımında vb kullanılmaya başlandı. 1931′de Almanya’da önemli bir plastik olan polivinilklorür (PVC) üretilmeye başlandı. Vinil klorür monome-rinin polimerleştirilmesiyle elde edilen bu plastiğin de içine başka maddeler katılarak sert ya da yumuşak PVC’Ier üretildi. Ayrıca vinil klorür, vinil asetat ve.vinilenden klorür monomerlerinin birlikte bolimerleştirilmesiyle önemli plastiklerden kopoiimerler elde edildi. Bugün PVC’den borular, su olukları, levhalar, torbalar vb gibi eşyalar yapılmaktadır. 1936′da İngiltere’de bir başka önemli plastik türünün ilk örneği olan polietilen (PET) üretimine başlandı. Bu plastik, etilenin yüksek sıcaklık ve basınç altında polimerleştirilmesiyfe elde edildi. Etilen dışındaki detinler de aynı yolla polimerleştirilerek başka çeşit plastikler de elde edilmektedir. Örneğin, propilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen polipropilen de Önemli bir plastiktir. Polietilen ve polipropilen su borularının, hortumların, su şişelerinin ve kaplarının yapımında kullanılmaktadır. Tetrafluoroetilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen politerra fluoroetilen (PTFE, Teflon) değişik özellikleri olan bir plastiktir. Kaygan, sıcaklığa dayanıklı olan bu plastik, yüzey sürtünmesinin azaltılması istenen yerlerde, içinden sıcak sıvı geçen boruların ek yerlerinde, yağsız tavalar gibi mutfak eşyalarının kaplanmasında, sıcaklığa dayanıklı elektrik kablolarının yapımında vb kullanılmaktadır. Bir poliamid plastiği olan naylon, 1937′de ABD’de üretilmeye başlandı. Çok tanınmış olan bu sentetik plastik çoğunlukla kalıplanmış eşya ve kumaş yapımında kullanılmaktadır. Polyesterlere gelince, bunlar ikiden çok asit grubu içeren alkollerin esterleşmesinden elde edilen polimerilerdir. Çok tanınan bir plastik olan terilen (dakron) bir polyester plastiğidir. Bu tür plastikler daha çok kumaş yapımında ve mobilya cilalarında kullanılırlar. Üre ile formaldehidin polimerleştirilmesiyle üre plastikleri elde edilir. Bakaliti andıran bu plastiklerden daha çok radyo ve TV kutuları, çeşitli elektrikli aletlerin korunmaları, düğme vb yapılır. Kalsiyum siyanamidle formaldehidden melamin plastikleri elde edilir, içine odun talaşı, amyant vb gibi dolgu maddelerinin katıldığı bu plastiklerden daha çok mutfak eşyası yapılır. Ayrıca dayanıklıklannı arttırmak için kâğıt ve kartonların içine de katılırlar.Bir başka önemli plastik türü de metil metakrilatın polimerleştirilmesiyle elde edilen akril plastikleridir. Bu plastikler, saydam, güneşe ve havaya dayanıklı maddelerdir. Bunlardan kırılmaz camlar, otomobil ve uçak parçaları yapılır. Orlon adıyla bilinen sentetik lif de bir akril plastiğidir. Bunlardan başka, yanmaz kumaş yapımında kullanılan silikonlar, plastik boya yapımında kullanılan alkid reçineleri, düğme, tarak, oyuncak vb yapımında kullanılan kazein reçineleri (galalit, vinsol), plastik köpük yapımında kullanılan poliüretanlar vb gibi çok sayıda plastik türü vardır. Termoplastikierin önemli bir özelliği ısıtılınca yumuşamaları ve istenilen biçime dönüştürülebilmeleri, soğuyunca da bu biçimde kalabilmeleridir. Bunlar yeniden ısıtılırsa yine yumuşar ve başka bir biçime dönüştürülebilirler. Akril ve vinil plastileri ile polietilenler termoplastikterdir ve kolay yanarlar. Bir bölümü organik çözücülerde çözünürler, kimyasal etkenlere karşı dayanıksızdırlar. Plastiklerin termosetting olarak adlandırılanlarıysa ilk ısıtmada yumuşayarak istenen biçime sokulabilir, ancak bu ısıtma sırasında polimer molekülleri arasında oluşan bağlar nedeniyle madde çok büyük moleküllü sert bir madde durumuna gelir ve artık ısıtmakla bir daha yumuşamaz. Bakalit, galalit, formika, terilen, silikonlar vb bu çeşit plastiklerdir. Sıcaklığa ve kimyasal etkenlere dayanıklıdırlar. Plasitlerin termoplastik ile termosetting plastik arası özellikler gösterenleri de vardır. Plastikler çeşitli yöntemler uygulanarak biçimlendirilir. Bunlardan biri kalıplama yöntemidir. Bu yöntemde, toz durumunda bulunan plastik madde kalıplara konur ve sıcakta sıkıştırılarak şekillendirilir. Bir başka yöntemde de plastik madde Önce başka yerde eritilir ve sonra basınçla kalıbın içine enjekte edilir. Soğuduktan sonra kalıp açılarak içinde biçim almış olan plastik çıkarılır. Plastik çubuklar, borular ve levhalar bu yöntemle yapılırlar. Üçüncü bir yöntem de plastik maddeyi bir levhanın ya da kumaşın üzerine sürüp sıcak silindirlerin arasından geçirmektir. Plastik kaplama işleri daha çok bu üçüncü yöntemle yapılır.Türkiye’de plastik işleme sanayii. Türkiye’de, Cumhuriyet’ten önce, 1880′lerde çubuk galalitten ağızlık, tespih, şemsiye ve süs eşyası yapıldığını belgeler gösteriyorsa da, levha durumundaki plastikten çeşitli eşya yapımı, Cumhuriyetten sonra gelişti. Önceleri bu levhalardan, basit yöntemlerle düğme yapılıyordu; sonra otomatik makinelerle üretimin düzeyi yükseltildi. 1935′ten sonra, hidrolik preslerde bakalitten elektrik malzemesi, radyo kutusu, sigara tablaları vb yapımı başladı. Bu dönemde plastik hammaddelerinin yıllık dışalım miktarı, 120 tona ulaştı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında dışalımın azalması, bu sanayi kolunu bir süre duraklattı. 1950′den sonra dışalım olanaklarının artmasıyla, polivinli klorür, polistiren, polietilen, asetat selülozu, üreformaldehit gibi plastik hammeddelerinin dışalımı, yıldan yıla önemli ölçüde arttı. 1960′tan sonra, plastik maddeden buzdolabı gövdesi, elektrik süpürgesi, ağaç üzerine poliesterden kaplama, cam yerine kullanılan akrilik levha, gözlük çerçevesi, su borusu, asbestli yer döşemesi, çeşitli büro ve ev gereçleri yapımına başlanmasıyla plastik işleme sanayii hızla gelişti. Bu gelişmeye, otomo-tik enjeksiyonlu kalıplama makineleri, ekstruder, kalender gibi üretim araçlarından yararlanılmaya başlanmasının da önemli katkısı oldu. Planlı dönemde, talebin tümüyle yerli üretimle karşılanması ilkesi benimsendi. Yerli plastik sanayiinin gelişmesinde bunun da rolü oldu. Türkiye’de petrokimya sanayiinin kurulmasından sonra hammadde dışalımı önemli ölçüde azalmaya başladı. 1970′lerden önce genellikle küçük ve dağınık işletmeler durumunda bulunan plastik işleme sanayii, 1970′lerin sonuna doğru, gelişkin işletme yöntemleri ve teknolojilerin uygulanmaya başlanmasıyla sıçrama gösterdi. Plastik üretimi yılda yüzde 16-17 oranında artış sağladı. Başlangıçta, çoğunlukla polietilen, polipropilen ve polistiren gibi hammaddeler kullanılırken, son yıllarda bunların yanı sıra ABS, melamin ve poliüretan kullanımı yaygınlaştı. Plastik işleme sanayiinin, Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde (1979-1983) yılda ortalama °/o 10luk üretim artışı sağlanması öngörüldü. Bu dönemde bu oran, istenilenin üzerinde gerçekleşti. Aynı planda, ürün kalitesinin dünya standartları düzeyine çıkarılması, standart yapımın yaygınlaştırılması, hammaddesi yurt içinde üretilen plastik türlerinden ikame ve ara malı niteliğindeki ürünlerin kullanım alanlarının genişletilmesi vb amaçlandıysa da bunlar gerçekleştirilemedi.Plastik maddelerin önemi. Günümüzde, doğal ve yapay plastik maddeler, sentetik plastik maddeler karşısında önemlerini yitirmiş bulunmaktadırlar. Artık teknik açıdan plastik maddelerden yararlanmayan hiçbir insan etkinliği yok gibidir: Elektrik sanayii, otomobil, havacılık, uzay taşımacılığı, fotoğrafçılık, optik aygıtları, kimyasal aygıtlar, inşaat, metalürji, besin, mobilya, güvenlik camları vb Plastiklerin bu olağanüstü çok yönlülüğü, uygulamalarının sonsuzluğu, bir yandan bu ürünlerin çeşitliliği, öte yandan da çok sayıdaki çeşitli işlenme yöntemleriyle açıklanabilir. Dönüşüm yöntemlerinin tekniğine bağlı bireşim yöntemlerinin zenginliği plastiğin belli bir uygulama için en iyi biçimde gerçekleştirilmesini sağlar. Ekonomik açıdan plastik maddeler son derece hızlı yayılmıştır. Üretimin yüksek verimde olduğu sanayi (karbon kimyası, petrokimya) kaynaklarına dayanan bu maddeler, ya geleneksel ürünlerin {odun, metal, doğal dokumalar) yerini alarak ya da tanıdıkları olanaklar çerçevesinde yeni alanlar ortaya çıkararak sürekli yeni pazarlar oluştururlar. Böylece zengin bir gelecek gösteren plastik maddeler sanayii doğdu.
plastik köpük nedir sayfası okunma sayısı : 2098
Bulunduğunuz sayfa : plastik köpük nedir
Etiketler: plastik köpük nedir plastik köpük plastik köpük nedir
PLASTİK, uygun sıcaklıkta biçim verilebilen, temelde makromoleküllerden oluşan doğal (bağa, boynuz) ya da sentetik ürünler. Suni reçinelerin keşfinden önce, plastik maddeler yalnız doğal maddelerden hazırlanıyor ve orta kalitede ürünler elde edilebiliyordu. Plastik maddelerin daha üstün nitelikler kazanması 1840′da kauçuğun kükürtle işlenmesinden sonra olanaklı oldu. Bu tarihten başlayarak, doğal maddelerin plastik madde durumuna getirilmesi için araştırmalar yapıldı. Bu araştırmalar sonucu, 1869′da nitrik asitin selüloza tepkimesiyle elde edilen ve temel maddesi nitroselüloz olan seiülbit ve 1879′da kazeinden çıkarılan galalit sanayi maddesi olarak üretildi. Reçinelerin ve zamkların molekül ağırlıkları çok fazla olduğundan, kimyacılar bu tür molekülleri suni olarak oluşturmağa çalıştılar. 1909′da Baekeland, temel maddesi fenol formaldenit olan ilk organik plastik, bakaliti buldu, 1915′te, selüioitten daha zortutüşabilen selüloiz asetat üretimi başarıldı. 1930′da stirenin polimerleştirilmesiyle elde edilen polistiren geniş ölçüde üretilmeye başlandı. Bu maddenin, çeşitli maddelere karıştın I m ası yi a değişik Özellikte polistiren plastikleri elde edildi. Polistiren plastikleri kalıplanmış eşya ve elektrik malzemesi yapımında, ısı ve ses yalıtımında kullanılan köpüklerin yapımında, ambalaj malzemesi yapımında vb kullanılmaya başlandı. 1931′de Almanya’da önemli bir plastik olan polivinilklorür (PVC) üretilmeye başlandı. Vinil klorür monome-rinin polimerleştirilmesiyle elde edilen bu plastiğin de içine başka maddeler katılarak sert ya da yumuşak PVC’Ier üretildi. Ayrıca vinil klorür, vinil asetat ve.vinilenden klorür monomerlerinin birlikte bolimerleştirilmesiyle önemli plastiklerden kopoiimerler elde edildi. Bugün PVC’den borular, su olukları, levhalar, torbalar vb gibi eşyalar yapılmaktadır. 1936′da İngiltere’de bir başka önemli plastik türünün ilk örneği olan polietilen (PET) üretimine başlandı. Bu plastik, etilenin yüksek sıcaklık ve basınç altında polimerleştirilmesiyfe elde edildi. Etilen dışındaki detinler de aynı yolla polimerleştirilerek başka çeşit plastikler de elde edilmektedir. Örneğin, propilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen polipropilen de Önemli bir plastiktir. Polietilen ve polipropilen su borularının, hortumların, su şişelerinin ve kaplarının yapımında kullanılmaktadır. Tetrafluoroetilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen politerra fluoroetilen (PTFE, Teflon) değişik özellikleri olan bir plastiktir. Kaygan, sıcaklığa dayanıklı olan bu plastik, yüzey sürtünmesinin azaltılması istenen yerlerde, içinden sıcak sıvı geçen boruların ek yerlerinde, yağsız tavalar gibi mutfak eşyalarının kaplanmasında, sıcaklığa dayanıklı elektrik kablolarının yapımında vb kullanılmaktadır. Bir poliamid plastiği olan naylon, 1937′de ABD’de üretilmeye başlandı. Çok tanınmış olan bu sentetik plastik çoğunlukla kalıplanmış eşya ve kumaş yapımında kullanılmaktadır. Polyesterlere gelince, bunlar ikiden çok asit grubu içeren alkollerin esterleşmesinden elde edilen polimerilerdir. Çok tanınan bir plastik olan terilen (dakron) bir polyester plastiğidir. Bu tür plastikler daha çok kumaş yapımında ve mobilya cilalarında kullanılırlar. Üre ile formaldehidin polimerleştirilmesiyle üre plastikleri elde edilir. Bakaliti andıran bu plastiklerden daha çok radyo ve TV kutuları, çeşitli elektrikli aletlerin korunmaları, düğme vb yapılır. Kalsiyum siyanamidle formaldehidden melamin plastikleri elde edilir, içine odun talaşı, amyant vb gibi dolgu maddelerinin katıldığı bu plastiklerden daha çok mutfak eşyası yapılır. Ayrıca dayanıklıklannı arttırmak için kâğıt ve kartonların içine de katılırlar.Bir başka önemli plastik türü de metil metakrilatın polimerleştirilmesiyle elde edilen akril plastikleridir. Bu plastikler, saydam, güneşe ve havaya dayanıklı maddelerdir. Bunlardan kırılmaz camlar, otomobil ve uçak parçaları yapılır. Orlon adıyla bilinen sentetik lif de bir akril plastiğidir. Bunlardan başka, yanmaz kumaş yapımında kullanılan silikonlar, plastik boya yapımında kullanılan alkid reçineleri, düğme, tarak, oyuncak vb yapımında kullanılan kazein reçineleri (galalit, vinsol), plastik köpük yapımında kullanılan poliüretanlar vb gibi çok sayıda plastik türü vardır. Termoplastikierin önemli bir özelliği ısıtılınca yumuşamaları ve istenilen biçime dönüştürülebilmeleri, soğuyunca da bu biçimde kalabilmeleridir. Bunlar yeniden ısıtılırsa yine yumuşar ve başka bir biçime dönüştürülebilirler. Akril ve vinil plastileri ile polietilenler termoplastikterdir ve kolay yanarlar. Bir bölümü organik çözücülerde çözünürler, kimyasal etkenlere karşı dayanıksızdırlar. Plastiklerin termosetting olarak adlandırılanlarıysa ilk ısıtmada yumuşayarak istenen biçime sokulabilir, ancak bu ısıtma sırasında polimer molekülleri arasında oluşan bağlar nedeniyle madde çok büyük moleküllü sert bir madde durumuna gelir ve artık ısıtmakla bir daha yumuşamaz. Bakalit, galalit, formika, terilen, silikonlar vb bu çeşit plastiklerdir. Sıcaklığa ve kimyasal etkenlere dayanıklıdırlar. Plasitlerin termoplastik ile termosetting plastik arası özellikler gösterenleri de vardır. Plastikler çeşitli yöntemler uygulanarak biçimlendirilir. Bunlardan biri kalıplama yöntemidir. Bu yöntemde, toz durumunda bulunan plastik madde kalıplara konur ve sıcakta sıkıştırılarak şekillendirilir. Bir başka yöntemde de plastik madde Önce başka yerde eritilir ve sonra basınçla kalıbın içine enjekte edilir. Soğuduktan sonra kalıp açılarak içinde biçim almış olan plastik çıkarılır. Plastik çubuklar, borular ve levhalar bu yöntemle yapılırlar. Üçüncü bir yöntem de plastik maddeyi bir levhanın ya da kumaşın üzerine sürüp sıcak silindirlerin arasından geçirmektir. Plastik kaplama işleri daha çok bu üçüncü yöntemle yapılır.Türkiye’de plastik işleme sanayii. Türkiye’de, Cumhuriyet’ten önce, 1880′lerde çubuk galalitten ağızlık, tespih, şemsiye ve süs eşyası yapıldığını belgeler gösteriyorsa da, levha durumundaki plastikten çeşitli eşya yapımı, Cumhuriyetten sonra gelişti. Önceleri bu levhalardan, basit yöntemlerle düğme yapılıyordu; sonra otomatik makinelerle üretimin düzeyi yükseltildi. 1935′ten sonra, hidrolik preslerde bakalitten elektrik malzemesi, radyo kutusu, sigara tablaları vb yapımı başladı. Bu dönemde plastik hammaddelerinin yıllık dışalım miktarı, 120 tona ulaştı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında dışalımın azalması, bu sanayi kolunu bir süre duraklattı. 1950′den sonra dışalım olanaklarının artmasıyla, polivinli klorür, polistiren, polietilen, asetat selülozu, üreformaldehit gibi plastik hammeddelerinin dışalımı, yıldan yıla önemli ölçüde arttı. 1960′tan sonra, plastik maddeden buzdolabı gövdesi, elektrik süpürgesi, ağaç üzerine poliesterden kaplama, cam yerine kullanılan akrilik levha, gözlük çerçevesi, su borusu, asbestli yer döşemesi, çeşitli büro ve ev gereçleri yapımına başlanmasıyla plastik işleme sanayii hızla gelişti. Bu gelişmeye, otomo-tik enjeksiyonlu kalıplama makineleri, ekstruder, kalender gibi üretim araçlarından yararlanılmaya başlanmasının da önemli katkısı oldu. Planlı dönemde, talebin tümüyle yerli üretimle karşılanması ilkesi benimsendi. Yerli plastik sanayiinin gelişmesinde bunun da rolü oldu. Türkiye’de petrokimya sanayiinin kurulmasından sonra hammadde dışalımı önemli ölçüde azalmaya başladı. 1970′lerden önce genellikle küçük ve dağınık işletmeler durumunda bulunan plastik işleme sanayii, 1970′lerin sonuna doğru, gelişkin işletme yöntemleri ve teknolojilerin uygulanmaya başlanmasıyla sıçrama gösterdi. Plastik üretimi yılda yüzde 16-17 oranında artış sağladı. Başlangıçta, çoğunlukla polietilen, polipropilen ve polistiren gibi hammaddeler kullanılırken, son yıllarda bunların yanı sıra ABS, melamin ve poliüretan kullanımı yaygınlaştı. Plastik işleme sanayiinin, Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde (1979-1983) yılda ortalama °/o 10luk üretim artışı sağlanması öngörüldü. Bu dönemde bu oran, istenilenin üzerinde gerçekleşti. Aynı planda, ürün kalitesinin dünya standartları düzeyine çıkarılması, standart yapımın yaygınlaştırılması, hammaddesi yurt içinde üretilen plastik türlerinden ikame ve ara malı niteliğindeki ürünlerin kullanım alanlarının genişletilmesi vb amaçlandıysa da bunlar gerçekleştirilemedi.Plastik maddelerin önemi. Günümüzde, doğal ve yapay plastik maddeler, sentetik plastik maddeler karşısında önemlerini yitirmiş bulunmaktadırlar. Artık teknik açıdan plastik maddelerden yararlanmayan hiçbir insan etkinliği yok gibidir: Elektrik sanayii, otomobil, havacılık, uzay taşımacılığı, fotoğrafçılık, optik aygıtları, kimyasal aygıtlar, inşaat, metalürji, besin, mobilya, güvenlik camları vb Plastiklerin bu olağanüstü çok yönlülüğü, uygulamalarının sonsuzluğu, bir yandan bu ürünlerin çeşitliliği, öte yandan da çok sayıdaki çeşitli işlenme yöntemleriyle açıklanabilir. Dönüşüm yöntemlerinin tekniğine bağlı bireşim yöntemlerinin zenginliği plastiğin belli bir uygulama için en iyi biçimde gerçekleştirilmesini sağlar. Ekonomik açıdan plastik maddeler son derece hızlı yayılmıştır. Üretimin yüksek verimde olduğu sanayi (karbon kimyası, petrokimya) kaynaklarına dayanan bu maddeler, ya geleneksel ürünlerin {odun, metal, doğal dokumalar) yerini alarak ya da tanıdıkları olanaklar çerçevesinde yeni alanlar ortaya çıkararak sürekli yeni pazarlar oluştururlar. Böylece zengin bir gelecek gösteren plastik maddeler sanayii doğdu.
Bulunduğunuz sayfa : plastik köpük nedir
Etiketler: plastik köpük nedir plastik köpük plastik köpük nedir